
'Meer ongelukken door registratie en meer pleziervaart'
NRC.NEXT
22 augustus 2013 donderdag
Section: weten
 Jochen Veys
 De aanleiding
Vorige week werd een zeilboot door een tanker overvaren in het Kanaal van Zuid-Beveland. Daarbij kwamen twee personen om het leven. Het aantal ongelukken met recreatieboten in Nederland is de laatste jaren meer dan verdubbeld, viel onder meer te lezen op de nieuwssite van de NOS en in NRC Handelsblad. In 2004 waren er nog 198 ongelukken, terwijl dat aantal in 2012 opliep tot 473. Dat zou blijken uit cijfers van Rijkswaterstaat. De toename heeft volgens Rijkswaterstaat twee oorzaken. ,,De ongelukken worden tegenwoordig beter geregistreerd en er is meer pleziervaart", aldus het persbericht, dat in de media werd overgenomen. We checken: zijn er meer ongelukken met recreatieboten bekend doordat die beter worden geregistreerd en er meer pleziervaart is?
En klopt het?
Rijkswaterstaat beheert de landelijke scheepsongevallendatabase, de zogenoemde SOS-database. Hierin staan gegevens over scheepsongevallen en andere voorvallen die in de Nederlandse wateren hebben plaatsgevonden. Uit de database blijkt inderdaad dat er zich in 2004 198 ongevallen met pleziervaartuigen hebben voorgedaan. Dat aantal neemt jaarlijks toe. Zo waren er in 2008 al 310 ongelukken met pleziervaartboten. Dat aantal liep in 2010 op tot 389. En in 2012 liet zich een recordaantal optekenen: 473 ongelukken.
In de SOS-database worden de scheepsongevallen vanaf begin jaren '90 opgenomen. Dat betrof aanvankelijk vooral ongelukken in de beroepsvaart. Ongevallen met pleziervaartuigen zijn later geleidelijk aan in de database opgenomen. Eerst hadden alleen medewerkers van Rijkswaterstaat toegang tot de database. Veel ongelukken werden niet gesignaleerd, en dus ook niet geregistreerd, ondanks de plicht van schippers om een scheepsongeval te melden. De afgelopen jaren is de registratie van ongevallen in de recreatievaart ,,geïntensiveerd", zegt een woordvoerder van Rijkswaterstaat. Naast Rijkswaterstaat hebben havens en inspectie- en politiediensten (en in mindere mate gemeenten en provincies) nu toegang tot de database. Er worden dus inderdaad meer ongevallen met pleziervaartuigen opgetekend doordat ze beter worden geregistreerd.
Het toenemend aantal ongelukken wordt volgens Rijkswaterstaat ook veroorzaakt door een toename van het aantal pleziervaartuigen op de binnenwateren. Rijkswaterstaat baseert zich op de vuistregel dat het aantal pleziervaartuigen elk jaar met een procent toeneemt. ,,Dat is eigenlijk een aanname", aldus een woordvoerder.
De meest volledige en betrouwbare cijfers over het totale aantal pleziervaartuigen vinden we bij HISWA Vereniging, de overkoepelende belangenorganisatie voor watersportbedrijven. ,,Een toename van pleziervaartuigen is volstrekt onwaarschijnlijk. Het aantal vaarbewegingen met pleziervaartuigen neemt de laatste tijd juist af", zegt directeur André Vink. De indicatiecijfers in de factsheets tonen aan dat er zowel in 2010 als in 2011 213.000 pleziervaartuigen zijn geteld in het water bij havens, bedrijven en op overige plaatsen in Nederland. Pleziervaartuigen op de wal niet meegerekend. In 2012 zijn er 211.000 stuks geteld. Een afname dus van 2.000 pleziervaartuigen.
Rijkswaterstaat verduidelijkt dat hun aanname gebaseerd is op het aantal pleziervaartuigen in de afgelopen tien jaar. Vandaar ook de vergelijking tussen 2004 en 2012. HISWA heeft echter geen cijfers die terug gaan tot tien jaar geleden, wel tot de periode 2006-2007. Het aantal getelde pleziervaartboten in 2012 is inderdaad toegenomen in vergelijking met de periode 2006-2007. Destijd werden er 198.000 pleziervaartuigen geteld. In 2012 was dit aantal, zoals eerder gemeld, opgelopen tot 211.000. Over een langere periode bekeken is er nu dus meer pleziervaart, maar niet in vergelijking met de meest recente jaren.
Dit is een belangrijke nuance. Want het aantal ongelukken met pleziervaartuigen blijft elk jaar verder toenemen, terwijl de toename van de pleziervaart in 2010 en 2011 is gestagneerd en er sinds 2012 zelfs een afname is.
Conclusie
Het aantal ongelukken met recreatieboten is de laatste jaren meer dan verdubbeld, zo viel vorige week bij diverse media te lezen. Volgens Rijkswaterstaat is die toename te wijten aan twee oorzaken: een betere registratie en meer pleziervaartuigen. Uit de landelijke Scheepsongevallendatabase blijkt dat er zich in 2004 198 ongelukken met pleziervaartuigen voordeden. In 2012 is dat aantal opgelopen tot 473. Een beter registratiesysteem zorgt inderdaad voor een toename van het aantal geregistreerde ongevallen. Bovendien is de pleziervaart in vergelijking met de periode 2006-2007 gegroeid. Wat dat betreft heeft Rijkswaterstaat dus ook gelijk. Opmerkelijk is wel dat het aantal pleziervaartuigen in 2010 en 2011 constant gebleven is en zelfs is afgenomen in 2012. Over een langere periode bekeken is er wel meer pleziervaart en de steeds betere registratie kan in een nog steeds groeiend aantal geregistreerde ongevallen resulteren. Al met al beoordelen we de bewering van Rijkswaterstaat daarom als waar.
next.checkt verder nog: 'Bijna 90 procent van het medisch onderzoek maakt geen onderscheid tussen de seksen', aldus directeur Jannet Vaessen van Women Inc.
 
 factcheck
Rijkswaterstaat vorige week in diverse media.
